Botrychium, czyli podejźrzon… Nie wiadomo, co, kto i komu podejźrzał, ale nazwa robi wrażenie, zwłaszcza, jak się chce ją szybko i poprawnie wypowiedzieć.

Podejźrzony to grupa paproci bardzo starych, razem z nasięźrzałami (Ophioglossum) stanowiących niezwykły element naszej flory. Takie sobie hasające po łąkach i murawach dinozaury. To, co czasem udaje się zobaczyć, to liście podejrzonów, składające się z dwóch zupełnie różnych części: zielonej części asymilującej oraz wyglądającej trochę jak małe winogrono części zarodnionośnej.

Wszystkie podejźrzony są objęte w Polsce ścisłą ochroną prawną. Spośród 6 gatunków notowanych w Polsce 2 wymarły, 1 prawdopodobnie wymarł, 1 jest krytycznie zagrożony wymarciem i 1 narażony na wymarcie. Jak widać ich status nie napawa optymizmem. Zagrożenie wynika z bardzo małej tolerancji na zmiany warunków siedliskowych: cykl życiowy podejźrzonów jest długi, do tego oba pokolenia wymagają obecności grzybów mikoryzowych – zmiany siedliska zagrażają im i ich symbiontom.

1. Blaszka płonnej części liścia szerokotrójkątna, szersza niż dłuższa, 2-4 krotnie podzielona, przynajmniej za młodu owłosiona

2. Płonna część liścia oddziela się od zarodnionośnej tuż u podstawy całego liścia, żółtozielona, mięsista, z ogonkiem do 6 cm długości, 2-3 krotnie pierzasta, o tępych odcinkach; (5)10-20-(25) cm wysokości; gatunek zagrożony wymarciem – B. multifidum

2*. Płonna część liścia oddziela się od zarodnionośnej wyżej niż w połowie wysokości całego liścia, błoniastoskórzasta, wiotka, siedząca lub na bardzo krótkim ogonku, 3-4 krotnie pierzasta, o ostrych odcinkach; (10)20-80 cm wysokości; gatunek w Polsce prawdopodobnie wymarły – B. virginianum

1*. Blaszka płonnej części liścia dłuższa niż szersza, 1-2 krotnie podzielona, naga

2. Płonna część liścia pojedyncza i całobrzega do 3 krotnie dzielnej lub pierzastej, oddziela się od płodnej poniżej połowy wysokości całej rośliny; (2)5-10(15) cm wysokości; gatunek w Polsce wymierający – B. simplex

2*. Płonna część liścia oddziela się od płodnej w połowie wysokości lub wyżej

3.  Płonna część liścia pojedynczo złożona, dolne odcinki w kształcie półksiężyców, środkowe półkolistoklinowate, górne klinowate, mogą być dłoniasto pocięte lub wcinane, zielone lub zielonożółte, mięsiste, z tłustym połyskiem; część zarodnionośna na długim ogonku; 5-20(30) cm wysokości – B. lunaria

3*. Płonna część liścia1-3 krotnie złożona, odcinki innego kształtu, część zarodnionośna na krótkim ogonku

4. Odcinki pierwszego rzędu liścia płonnego podłużne, tępe; gatunek krytycznie zagrożony wymarciem – B. matricariifolium (B. matricariaefolium)

4*. Odcinki pierwszego rzędu liścia płonnego podłużnie lancetowate lub lancetowate, ostre; gatunek w Polsce prawdopodobnie wymarły – B. lanceolatum